Internet ilk popüler olduğunda Internet’e bağlantı hızları yavaş olduğu için içinde bolca yazının olduğu, tek tük resimlerin olduğu sayfalar vardı. Sonra bant genişliği arttıkça önce resimler arttı ve daha hareketli bir ortam oluştu. Günümüzde artık bant genişlikleri Internet üzerinden televizyon yayınlarının izlenmesine olanak verecek hale geldi. Görsel olarak televizyonda görmeye alıştığımız zengin içeriğin Internet ortamından benzer bir kalitede sunulması yeni teknolojilerin geliştirilmesini zorunlu kıldı. Önümüzdeki birkaç yıl içinde Internet üzerindeki bütün içeriğin büyüklük olarak yaklaşık %80’inin görsel yayın içeriği olması beklenmektedir. Bu yazıda Microsoft tarafından geliştirilen yayın teknolojilerinden bahsetmek istiyorum.
Yayınlama teknolojilerinden bahsetmeden önce bu endüstride kullanılan terimlerden bahsetmek yerinde olur. Bir televizyon yayınını Internet üzerinden yayınlayabilmek için öncelikle bir yayın formatına ihtiyaç duyulur. Yayın formatı yayının ne kadar çözünürlükte ve hangi formattaki paketler halinde istemciye aktarılacağını ifade eder. Örnek yayın formatları arasında VC-1 ve H.264 sayılabilir. Bunun dışında yayının içeriğinin ekranda görüntülenmesi için de codec formatı önemlidir. Codec formatı içeriğin dosya içinde nasıl sıralandığını ve hangi sıkıştırma formatı ile hangi sırada açılacağını ifade eder. Örnek codec formatları arasında WMV, Mpg 2 ve Mpg 4 sayılabilir. Yayın sıkıştırılmış bir şekilde sunucudan istemciye aktarılır ve burada uygun codec tarafından gösterime hazır hale (decode işlemi) getirilerek ekranda gösterilir.
Bazı durumlarda yayınların orjinal kaynaktan alındıktan sonra kaydedilmesi, gerekiyorsa formatının değiştirilmesi ve istendiğinde gönderilmesi gereklidir. Bu durumda gösterimi yapılan yayına Video On Demand (İstendiğinde Video) denir. Bazı durumlarda yayının kaynaktan alınırken gerçek zamanlı olarak formatının çevrilmesi ve hiç diske yazılmadan yayınlanması gerekir. Buna real time ya da Live Broadcasting (Canlı yayın) denir.
Yayınların belirli haklarla korunmasına Digital Rights Management (DRM) adı verilir. Bu işlem temelde dosyanın simetrik bir anahtarla kriptolanmasını, daha sonra bu anahtarın asimetrik ama çok daha güclü bir kriptolama ile saklanması esasına dayanır. Bu ikinci kriptoyu açmak için yayın ya da dosya başlangıcında yayının ya da dosyanın indirildiği yere erişilerek yetki kontrolü yapılır ve ilgili anahtar indirilir. Kullanılan DRM teknolojisine ve yetkilendirmeye göre yetkiler değişiklik gösterebilir. Kripto konusunda gerekli ayarlamalar yapıldıktan sonra istemci uygulaması yayının kriptosunu açarak (decrypt işlemi) ekranda gösterir.
Bir sonraki kısımda yayınlama hakkında genel bilgiler ve Windows Media services hakkında bilgiler vereceğim.
Microsoft Türkiye'de Altyapı mimarı olarak çalışıyorum. Hem ürünler ve yeni teknolojilerle ilgili bilgileri, hem de işinizi kolaylaştıracak ipuçlarını önümüzdeki günlerde buradan sizlerle paylaşmayı ümit ediyorum. Yakın zamanda tekrar görüşmek üzere.